Myrrhis odorata

Farmasihistorie fagwiki
Hopp til: navigasjon, søk
Myrrhis odorata

Myrrhis odorata

Odoráta, velluktande.

  1. norsk: spansk kjørvel, aniskjørvel
  2. dansk: spansk kørvel, aniskål, sødskærm
  3. islandsk: spánarkerfill
  4. svensk: spansk körvel, aniskål, sötskärm
  5. engelsk: sweet chervil, sweet cicely, British myrrh, sweet-fern, shepard´s needle
  6. tysk: Süssdolde, Myrrhenkerbel, Englischer Kerbel, Spanischer Kerbel
  7. fransk: cerfeuil d´Espagne, cerfeuil musqué, cerfeuil vivace, myrrhis odorant
  • Apiaceae, skjermplantefamilien, fleirårig.
  • Gammal klosterplante.
  • Brukte plantedeler: frø, blad, rot.
  • Bruk: krydder / grønsak / medisinplante.
  • Ikkje klassifisert som legemiddel i legemiddelverkets urteliste.

Eigenskapar etter tradisjonen:

Spansk kjørvel er ei aromatisk plante som virkar stimulerande på appetitt og matmelting, svakt morsmjølk-, slim-, urin og avføringsdrivande, svakt antiseptisk, blodreinsande og svakt blodtrykkssenkande.

Utvortes

Salve laga av rota vart brukt på alle slags sår. Knuste, friske blad vart brukte på giktknutar og revmatisme.

Friske blad vert brukte i salatar, kokte som grønsak eller serverte i supper. Før var det vanleg å koka spansk kjørvel saman med rabarbra for å mildna syresmaken. Grøne, umogne frø har ein gjennomtrengjande søt anissmak. Dei smakar svært godt, finhakka i dessertar og salatar. Tygg ein fruktene, er dei ikkje berre gode som snop, men minskar òg tarmgassutvikling. I større mengd er dei avførande. Rota kan òg brukast fersk i salatar eller kokt som grønsak. Spansk kjørvel mart mykje brukt som eit generelt styrkemiddel.

Finklipte blad og ferske frø kan brukast som søtingsmiddel av diabetikarar då det ikkje vil gje utslag på blodsukkeret.

Før var det vanleg å polera edelt treverk, særleg eik, med frisk plante. Treverket vart vakkert og velluktande, vert det fortalt.

På same måten som kvannrot vart òg rota av spansk kjørvel halden mellom tennene og pusta gjennom ved risiko for fårleg smitte, særleg ved pest.

I Norge vert planta rekna som problematisk sidan ho veks litt for viljug, særleg på Vestlandet, og kan konkurrera ut andre av våre opphavlege arter.

Litteratur

  • Allen & Hatfield: Medicinal Plants in Folk Tradition. An Ethnobotany og Britain & Ireland, Cambridge, Timber Press Ltd. 2004. ISBN 0-88192-638-8
  • Atha, Antony: Prismas stora örtabok, Stockholm, Bokförlaget Prisma, 2002. ISBN 91-518-3966-0
  • Bergenström, Anna: Annas örtagård, Stockholm, Bonnier Alba, 1993. ISBN 91-34-51345-0
  • Biggs, McVicar & Flowerdew: The complete book of vegetables, herbs & fruit ISBN 1-85626-571-4
  • Christophersen, Ansof Wyller: I Ansofs urtehage, Oslo, Gyldendal Norsk Forlag A/S, 1988. ISBN 82-05-17660-4
  • Darwin, Tess: The Scots Herbal. The Plant Lore of Scotland, Edinburgh, Birlinn Ltd. 2008. ISBN-13: 978-1-84158-711-0
  • Grieve, mrs.M: A modern herbal 1931, rev. ed. 1973, Merchant Book Company Ltd, Surrey. ISBN 1-904779-01-8
  • Lid, Dagny Tande og Johannes: Norsk flora, Oslo, Det norske samlaget, 7. utg. 2007. ISBN 978-82-521-6029-1
  • McHoy & Westland: The Herb Biblel, London, Barnes & Noble, 1996. ISBN 1-56619-569-1
  • McVicar, J.: Damms store bok om urter, N.W.Damm & Søn A/S, 2003. ISBN 82-04-09266-0
  • McVicar, J.: Den store boken om urter for kropp og sjel, Oslo, Hilt & Hansteen AS, 2002. ISBN 82-7413-350-1
  • Olesen, Anemette: Danske klosterurter, Aschehoug Dansk Forlag AS, 2001. ISBN 87-11-16243-0
  • Olesen, Anemette: Krydderurter i hagen, Oslo, J.W.Cappelens Forlag AS, 2006. ISBN-13: 978-82-02-25036-2 ISBN-10: 82-02-25036-6
  • Royal Horticultural Society: Enclycopedia of herbs, London, 2008. ISBN 978-1-4053-3238-5

Eksterne lenkjer


Nynorsk